AHA (Alpha Hydroxy Acids)
AHA (Alpha Hydroxy Acids), cilt yüzeyindeki ölü hücreleri çözerek daha pürüzsüz, parlak ve eşit tonda bir görünüm sağlayan meyve ve süt kaynaklı asitlerdir. Düzenli kullanımda ince çizgi, leke ve pütürlü doku görünümünü azaltmaya yardımcı olur; cilt bakım ürünlerinin emilimini artırırken, cilde daha canlı ve taze bir görünüm kazandırır.
AHA’lar (Alpha Hydroxy Acids), çoğunlukla meyve, süt veya şeker kaynaklı, suda çözünen kimyasal eksfolyanlardır; epidermisteki ölü hücreler arasındaki bağlantıları zayıflatarak cilt yüzeyini yeniler, parlaklık ve doku iyileşmesi sağlar. En sık kullanılan AHA’lar glikolik asit, laktik asit, mandelik asit, sitrik asit, malik asit ve tartarik asittir; fotoaging, leke, ince çizgi ve yüzeysel akne izleri için dermokozmetik ve peeling formüllerinde temel aktiftir.
Nasıl çalışırlar?
- Kimyasal eksfoliasyon: AHA’lar, stratum corneum’da korneodesmozomları zayıflatarak hücreler arası bağları çözer, kontrollü soyulma ile daha homojen ve ince bir korneum tabakası oluşturur; bu da daha pürüzsüz, parlak ve eşit tonlu bir görünüm sağlar.
- Hücre döngüsü ve kolajen: Epidermal hücre yenilenme hızını artırır, bazı AHA’lar (özellikle glikolik ve laktik asit) dermiste kolajen ve elastin üretimini uyararak ince çizgi ve fotoaging belirtilerinde azalma ile ilişkilendirilmiştir.
- Diğer etkiler: Melanosom transferi ve tirozinaz aktivitesi üzerinde dolaylı etkilerle hiperpigmentasyonun hafiflemesine, NMF ve glikozaminoglikan düzeylerinde artışla nem ve dolgunluk hissinin artmasına katkı sağlar.
Ciltteki başlıca faydalar
- Doku ve ince çizgi: Çeşitli klinik çalışmalarda 8–12 haftalık AHA (özellikle glikolik/laktik) kullanımı ile ince çizgi derinliğinde azalma, doku pürüzlülüğünde iyileşme ve daha düzgün yüzey rapor edilmiştir.
- Leke ve ton eşitsizliği: Melazma, güneş lekeleri ve post‑inflamatuvar hiperpigmentasyonda AHA peelingleri (glikolik, laktik, mandelik) MASI ve leke yoğunluğunda anlamlı azalma sağlamış; daha koyu fototiplerde mandelik ve laktik asit tercih edildiğinde PIH riski daha düşük bulunmuştur.
- Akne ve post‑akne izleri: Özellikle glikolik ve mandelik asit içeren peelingler, komedon sayısı, inflamatuvar lezyonlar ve post‑akne lekelerinde belirgin azalma göstermiş; bazı çalışmalarda Jessner/TCA gibi ajanlarla benzer etkinlikte, ancak daha iyi tolerabilite ile rapor edilmiştir.
Güvenlik, konsantrasyon ve regülasyon
- Kozmetiklerde (ev tipi ürünler): CIR Paneli ve FDA’ya göre glikolik/laktik asit ve basit tuz/esterleri, aşağıdaki koşullarda güvenli kabul edilir:
* AHA konsantrasyonu ≤ %10
* Formülasyon pH’ı ≥ 3,5
* Ürün, güneş duyarlılığını artırmayacak şekilde tasarlanmalı veya ambalaj üzerinde günlük güneş koruyucu kullanımı uyarısı bulunmalıdır.-
- Profesyonel peelingler: Klinik uygulamalarda AHA peelingler genellikle %20–70 arası konsantrasyonlarda, kontrollü uygulama ve nötralizasyonla dermatoloji ofislerinde kullanılır; fototip, endikasyon ve riskler (PIH, irritasyon, geçici akne alevlenmesi, nadiren skar) açısından dikkatli protokoller önerilir.
- Yan etkiler: En sık görülenler geçici yanma, eritem, kuruluk, soyulma ve hassasiyet artışıdır; uzun süreli topikal kullanımda fotoduyarlılık artışı rapor edildiği için, AHA içeren ürünler kullanılırken güneş koruyucu zorunlu kabul edilir.
Öne çıkan AHA tipleri (özet)
Kaynakça
- Safety Assessment of Alpha Hydroxy Acids as Used in Cosmetics – Cosmetic Ingredient Review (CIR).
https://www.cir-safety.org/sites/default/files/ahas.pdf
- Evaluating the Efficacy and Safety of Alpha‑Hydroxy Acids in Dermatology (güncel sistematik derleme).
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11268769/
- Applications of Hydroxy Acids: Classification, Mechanisms, and Photoaging Benefits.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3047947/
- Hydroxy Acids – JCAD (mekanizma, endikasyonlar, AHA/BHA karşılaştırması).
https://jcadonline.com/sca-hydroxy-acids/
- Evidence and Considerations in the Application of Chemical Peels (AHA peeling bölümleri).
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2921757/
- A Practical Approach to Chemical Peels: A Review of Fundamentals and Clinical Practice.
https://jcadonline.com/august-2018-chemical-peels/
- Are cosmetics based on alpha hydroxy acids safe to use? (güncel güvenlik değerlendirmesi).
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36408646/
- SCCNFP/0370/00 – Opinion on glycolic and lactic acid in cosmetic products (AB bilimsel komitesi).
https://ec.europa.eu/health/ph_risk/committees/sccp/documents/out121_en.pdf
- Alpha Hydroxy Acids – Cosmetic Ingredients – U.S. FDA (tüketici bilgilendirmesi).
https://www.fda.gov/cosmetics/cosmetic-ingredients/alpha-hydroxy-acids
- Guidance for Industry: Labeling for Cosmetics Containing Alpha Hydroxy Acids – FDA.
https://www.fda.gov/regulatory-information/search-fda-guidance-documents/guidance-industry-labeling-cosmetics-containing-alpha-hydroxy-acids
- SCCNFP/0370/00, final – AB AHA güvenlik görüşü (glikolik/laktik).
https://ec.europa.eu/health/ph_risk/committees/sccp/documents/out121_en.pdf
- Alpha Hydroxy Acids in Skincare – 100% Pure.
https://www.100percentpure.com/blogs/feed/alpha-hydroxy-acids-in-skincare
- Hydroxy Acids – review article (JCAD, 2024 update).
https://jcadonline.com/sca-hydroxy-acids/
- Chemical Peel – Mayo Clinic (AHA peellerin hasta bilgilendirmesi).
https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/chemical-peel/about/pac-20393473
- Chemical Peels: Types of Peels, Conditions Treated – Cleveland Clinic.
https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/11010-chemical-peels
- Chemical Peels: Review and Practical Applications (İspanyolca/Portekizce derleme).
https://fi-admin.bvsalud.org/document/view/4447y
- All the Different AHAs in Skincare + When to Use Them – Youth to the People.
https://www.youthtothepeople.com/blog/to-the-people--youth-to-the-people/all-the-different-ahas-in-skincare-when-to-use-them.html
