BHA (Beta Hydroxy Acid)
BHA (Beta Hydroxy Acid), özellikle salicylic acid formuyla gözenek içine nüfuz ederek tıkanıklıkları açan, akne ve siyah nokta oluşumunu azaltmaya yardımcı bir kimyasal eksfolyandır. Fazla sebumu dengeler, gözenek ve pürüzlü doku görünümünü yumuşatır; cildin daha temiz, sakin ve pürüzsüz görünmesini destekler.
Nasıl çalışır?
- Lipofilik yapı ve gözenek içi etki: BHA’lar yağda çözünür; salicylic acid sebumla dolu foliküllere girerek “pore lining”i eksfoliye eder, komedon içindeki ölü hücre–sebum “tıkaç”ını çözer.
- Desmolytic/keratolitik etki: Stratum corneum’da korneodesmozom bağlarını zayıflatarak tek tek korneositlerin dökülmesini artırır; bu, doğal deskuamasyon sürecini taklit eden daha kontrollü bir hücre döngüsü sağlar.
- Anti‑inflamatuvar: Salicylic acid, yapısal olarak asetilsalisilik aside (aspirin) benzediği için COX yolakları üzerinden inflamatuvar medyatörleri azaltır; bu da papül/püstüllerde kızarıklık ve hassasiyetin azalmasına katkı verir.
- Antibakteriyel: C. acnes ve bazı patojenik bakterilere karşı hafif antibakteriyel/bakteriostatik etki göstererek akne lezyonlarının kontrolüne destek olur.
Ciltteki başlıca faydaları
- Akne ve komedon kontrolü: 1–2% salicylic acid içeren leave‑on ürünler; siyah nokta, beyaz nokta ve inflamatuvar lezyon sayısını 4–6 hafta içinde anlamlı şekilde azaltır, yeni komedon oluşumunu da baskılar.
- Gözenek ve doku görünümü: Gözenek içini temizleyip çevre dokuyu pürüzsüzleştirerek gözeneklerin daha küçük görünmesine, pütürlü “closed comedone” dokusunun yumuşamasına yardımcı olur.
- Yağ dengesi ve parlama: Düzenli BHA kullanımı sebum üretimini ve yüzeydeki aşırı yağı azaltarak daha mat, dengeli ve makyajı daha iyi taşıyan bir cilt görünümü sağlar.
- Post‑akne leke ve ton: Kimyasal peelinglerde (20–30% salicylic) hem aktif akne hem de post‑inflamatuvar hiperpigmentasyon ve hafif akne izlerinde belirgin iyileşme rapor edilmiştir; özellikle yağlı ve kalın ciltlerde iyi tolere edilir.
Güvenlik ve konsantrasyonlar
- Kozmetik ürünlerde: CIR Paneli, salicylic acid ve salisilatların mevcut kullanım ve konsantrasyonlarda, non‑irrite edecek şekilde formüle edildiklerinde kozmetikte güvenli olduğu sonucuna varmıştır.
* Konservan olarak: ≤ 0,5% salicylic acid.
* Diğer kullanımlar (vücut hariç leave‑on): genelde ≤ 2% (yüz ürünleri); durulanan saç ürünlerinde ≤ 3% önerilir.
- Yan etkiler: En sık hafif yanma, kuruluk, soyulma ve irritasyondur; çok geniş yüzey, yüksek konsantrasyon ve oklüzyon kombine olduğunda teorik salisilat toksisitesi riski nedeniyle profesyonel uygulamalarda dikkat gerekir.
- Güneş hassasiyeti: AHA’lara kıyasla fotoduyarlılığı daha az artırsa da, eksfoliasyon nedeniyle bariyer inceldiği için BHA kullanırken gündüz mutlaka geniş spektrumlu güneş koruyucu önerilir.
AHA vs BHA özet
- AHA: Su bazlı, daha çok yüzey eksfoliasyonu; fotoaging, leke, kuru/normal cilt için.
- BHA: Yağda çözünen, gözenek içi eksfoliasyon; yağlı/akneye eğilimli cilt, komedon, geniş gözenek ve inflamatuvar akne için daha uygun.
Kaynakça
- Salicylic acid as a peeling agent: a comprehensive review.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4554394/
- Emerging Formulations and Clinical Applications of Topical Salicylic Acid in Acne Management.
https://www.biotech-asia.org/vol22no4/emerging-formulations-and-clinical-applications-of-topical-salicylic-acid-in-acne-management/
- Over‑the‑Counter Acne Treatments: A Review (BHA/salisilik asit bölümleri).
https://jcadonline.com/over-the-counter-acne-treatments-a-review/
- Amended Safety Assessment of Salicylic Acid and Salicylates as Used in Cosmetics – CIR.
https://www.cir-safety.org/sites/default/files/salicy042019FAR.pdf
https://www.cir-safety.org/sites/default/files/salicy062018tent.pdf
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14617432/
- SCCS Opinion on Salicylic Acid (CAS 69‑72‑7) – kullanım sınırları.
https://health.ec.europa.eu/system/files/2023-06/sccs_o_268.pdf
- Beta Hydroxy Acids – FDA Consumer Information.
https://www.fda.gov/cosmetics/cosmetic-ingredients/beta-hydroxy-acids
- AHA vs BHA: Which Acids Should You Choose for The Skin? – Clinikally.
https://www.clinikally.com/blogs/news/aha-vs-bha-in-your-skincare-routine
- What Are the Differences Between AHAs and BHAs? – Nivea.
https://www.nivea.co.uk/advice/skin/aha-vs-bha
- AHAs and BHAs: What’s the Difference? How Do They Work? – Eight Saints.
https://eightsaintsskincare.com/blogs/page-eight/ahas-and-bhas-what-s-the-difference-and-how-do-they-work
- AHA vs BHA – MedicalNewsToday.
https://www.medicalnewstoday.com/articles/aha-vs-bha
- BHA Skincare | What is Beta Hydroxy Acid? – UpCircle Beauty.
https://upcirclebeauty.com/blogs/upcircle/bha-skincare
- Is Salicylic Acid a BHA? Everything You Need to Know – Truly Beauty.
https://www.trulybeauty.com/blogs/skincare/is-salicylic-acid-a-bha
- Salicylic Acid Skincare Ingredient Guide – Skin Software.
https://www.skin.software/ingredients/salicylic-acid
- BHA vs. Salicylic Acid: What Skincare Brands Need to Know Before Formulating – Elchemy.
https://elchemy.com/blogs/personal-care/bha-vs-salicylic-acid-what-skincare-brands-need-to-know-before-formulating
- SAG‑CS Opinion 19: Hexyl Salicylate in Cosmetic Products (salisilat türevi güvenliği).
https://assets.publishing.service.gov.uk/media/6915d847493305b49ce6e764/sag-cs-opinion-19-hexyl-salicylate-in-cosmetic-products.pdf
- Amended Safety Assessment of BHA as Used in Cosmetics (not: burada BHA fenolik antioksidan, beta hydroxy acid değil).
https://www.cir-safety.org/sites/default/files/BHA_1.pdf
