Panthenol
Panthenol, provitamin B5 olarak bilinen; nemlendirici, bariyer onarıcı ve yatıştırıcı özellikleriyle öne çıkan çok yönlü bir kozmetik bileşendir. Kuru, hassas, bariyeri zayıflamış veya işlem görmüş ciltlerde nemi artırmaya, kızarıklığı azaltmaya ve onarım sürecini hızlandırmaya yardımcı olur.
Nedir ve nasıl çalışır?
- Panthenol, cilde uygulandığında pantotenik aside (vitamin B5) dönüşen, hem humektan hem emolyan davranan bir provitamindir.
- Fibroblast aktivitesini ve epidermal farklılaşmayı destekleyerek doku yenilenmesi, kollajen üretimi ve bariyer bütünlüğü üzerinde olumlu etkiler gösterir.
Ciltteki başlıca faydaları
- Nem ve bariyer onarımı: Panthenol, stratum corneum’da su çekip tutarak TEWL’yi azaltır, cildi daha dolgun ve yumuşak hale getirir; 1–5% panthenol içeren formüllerle yapılan çalışmalarda hidrasyonda anlamlı artış ve bariyer iyileşmesi rapor edilmiştir.
- Yatıştırıcı ve anti‑inflamatuvar: NF‑κB gibi inflamatuvar yolları modüle ederek kızarıklığı, tahrişi ve kaşıntıyı azaltır; güneş yanığı, atopi, prosedür sonrası (lazer, peeling, microneedling) bakımda sıklıkla kullanılır.
- Onarım ve yara iyileşmesi: Hücre proliferasyonu ve migrasyonunu artırarak küçük yaralar, çatlaklar ve irritasyon sonrası iyileşme hızını artırır; panthenol içeren kremlerle yapılan klinik çalışmalarda bariyer bozulması sonrası toparlanmanın hızlandığı gösterilmiştir.
- UV hasarı : Panthenol; ciltte pantotenik aside dönüşerek bariyer lipid üretimini ve epidermal yenilenmeyi destekler, böylece güneşin kuruttuğu ve hassaslaştırdığı cildi daha hızlı toparlamaya yardımcı olur. UV ile indüklenen eritem ve inflamasyon üzerinde belirgin anti‑inflamatuvar etki gösterdiği, kızarıklığı ve gerginlik hissini azalttığı klinik ve deneysel çalışmalarda rapor edilmiştir.
Güneş kremindeki avantajı
- Panthenol içeren SPF formülleri, özellikle hassas, kuru veya irite olmaya meyilli ciltlerde güneş sonrası kızarıklık, yanma ve pullanma riskini azaltarak daha konforlu bir kullanım sağlar. Böylece güneş koruyucu, sadece UV’yi engelleyen değil; aynı zamanda “güneş sonrası bakım kremi” etkisi veren, nemlendirici ve onarıcı bir günlük bakım ürününe dönüşür
Güvenlik profili
- Expert Panel for Cosmetic Ingredient Safety, panthenol, pantotenik asit ve türevlerini kozmetikte mevcut kullanım konsantrasyonlarında güvenli olarak değerlendirmiştir.
- Çeşitli yama testi ve klinik veriler, %1–6 panthenol içeren kremlerin genellikle irritan olmadığı ve duyarlılık potansiyelinin düşük olduğunu; nadiren hafif kızarıklık/irritasyon görülebildiğini göstermektedir.
- Cleveland Clinic ve dermatoloji kaynakları, panthenolü bariyer güçlendirme, nem artışı ve yara iyileşmesi açısından güvenli ve iyi tolere edilen bir bileşen olarak tanımlar.
Kaynakça
- Safety Assessment of Panthenol, Pantothenic Acid, and Related Salts as Used in Cosmetics.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36177798/
- Final Report on the Safety Assessment of Panthenol and Pantothenic Acid.
https://www.semanticscholar.org/paper/6:-Final-Report-on-the-Safety-Assessment-of-and/bf70bc6c750cdbbc03de8943df5801898e7ef6b2
- Efficacy and safety of a cream containing panthenol for skin barrier repair and irritation.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10772476/
- Panthenol – CosmeticsInfo.org (Personal Care Products Council).
https://www.cosmeticsinfo.org/ingredient/panthenol/
- Panthenol – DSM‑Firmenich (teknik ve formülasyon bilgisi).
https://www.dsm-firmenich.com/en/businesses/perfumery-beauty/beauty-care/products/panthenol.html
- Panthenol – Cosmetic Science (özellikler, mekanizma, formülasyon notları).
https://cosmeticscience.net/panthenol/
- Panthenol: Uses, safety, and risks – MedicalNewsToday.
https://www.medicalnewstoday.com/articles/panthenol
- What Does Vitamin B5 Do for Your Hair and Skin? – Cleveland Clinic.
https://health.clevelandclinic.org/vitamin-b5-for-skin-hair
- The benefits of panthenol in skin care.
https://www.docberger-antiaging.de/en/blogs/wirkstoff/panthenol
- D-panthenol or provitamin B5 in skin care – Pers Skincare.
https://www.pers-skincare.com/en/pages/guide-to-panthenol-provitamin-b5-in-skin-care
- Panthenol (Pro-Vitamin B5): The Unsung Hero for Skin Recovery.
https://purelabcare.com/blogs/ingredients-uncovered-and-is-it-halal/panthenol-pro-vitamin-b5-the-unsung-hero-for-skin-recovery
- Panthenol – Moisturizing agent – Dermaceutic.
https://www.dermaceutic.com/en/blogs/ingredients/panthenol
- What Is Panthenol? – Neutrogena Skincare Ingredient Glossary.
https://www.neutrogena.com/the-bar/skincare-glossary/panthenol
- Panthenol in Cosmetics: Are there Risks to be Aware of? – Typology.
https://uk.typology.com/library/are-there-any-risks-associated-with-the-use-of-panthenol-in-cosmetics
- What Does Panthenol Do For The Skin? – Éminence Organics.
https://eminenceorganics.com/blog/what-does-panthenol-do-for-the-skin
- The Ultimate Guide to Panthenol for Skin Health – Dermstore.
https://www.dermstore.com/blog/ingredient-index/panthenol-for-skin/
